Borneo – jedyne miejsce na świecie z nosaczami i jedno z ostatnich z dzikimi orangutanami. Gdzie i jak je spotkać?

Są miejsca, które odwiedzasz dla widoków. Są takie, gdzie jedziesz dla jedzenia. Borneo to zupełnie inna liga. Tu jedziesz dla zwierząt, których nie zobaczysz nigdzie indziej.

Borneo to jedno z ostatnich miejsc na świecie, gdzie możesz zobaczyć dzikie orangutany w ich naturalnym środowisku. A do tego dochodzi nosacz – gatunek endemiczny, który występuje tylko tutaj.

Jeśli chcesz spotkać zwierzęta na wolności i poczuć prawdziwą dzikość dżungli, Borneo jest dokładnie tym kierunkiem.

W tym wpisie pokażę Ci, gdzie masz największe szanse na spotkania z nosaczami i orangutanami, jakie są praktyczne wskazówki i moje osobiste doświadczenia.

Dlaczego warto jechać na Borneo?

Borneo nie jest kierunkiem „łatwym” ani typowo wakacyjnym. Tu nie ma kawiarni na każdym rogu ani szybkiego jedzenia w zasięgu ręki.

Masz za to:

• dżunglę, która żyje własnym rytmem
• rzeki, po których płyniesz w ciszy i nagle widzisz ruch w koronach drzew
• zwierzęta, które spotykasz w ich naturalnym środowisku

I właśnie to robi ogromne wrażenie.

To nie jest miejsce dla każdego. Jeśli chcesz komfortu i przewidywalności, możesz się zmęczyć. Ale jeśli chcesz poczuć, że naprawdę jesteś gdzieś daleko od cywilizacji – Borneo wciąga.

Nosacz – zwierzę, które zobaczysz tylko na Borneo

Nosacz to gatunek endemiczny Borneo, czyli występuje tylko tutaj i nigdzie indziej na świecie.

Wygląda trochę jak żart natury. Ten ogromny nos, dziwne proporcje, spokojny styl życia. I właśnie to czyni go tak wyjątkowym, bo takie zwierzę żyje tylko na jednej wyspie na świecie.

Dlaczego nosacz występuje tylko na Borneo?

Jest bardzo mocno związany ze swoim środowiskiem – głównie terenami wzdłuż rzek i lasami namorzynowymi. To dość specyficzne warunki i właśnie dlatego nie znajdziesz go nigdzie indziej.

Gdzie zobaczyć nosacze na Borneo?

Nosacze występują głównie wzdłuż rzek i na terenach porośniętych lasami namorzynowymi, dlatego najłatwiej zobaczyć je właśnie podczas rejsów łodzią lub w parkach narodowych.

Najbardziej znane miejsca, gdzie masz dużą szansę je spotkać i gdzie sama je widziałam:

• Labuk Bay Proboscis Monkey Sanctuary (niedaleko Sepilok)
• Bako National Park w okolicach Kuching
• okolice rzeki Kinabatangan

Co ciekawe, nosacze można spotkać również w mniej oczywistych miejscach – na przykład po raz pierwszy zobaczyłam je podczas rejsu łódka w Brunei.

Największe szanse na ich zobaczenie są późnym popołudniem, kiedy zbierają się w grupy na nocleg w koronach drzew.

Labuk Bay – najłatwiejsze spotkanie z nosaczami

To jedno z niewielu miejsc, gdzie masz praktycznie gwarancję zobaczenia nosaczy.

Można tu swobodnie chodzić po sanktuarium, ale kluczowe są dwa momenty dnia – karmienia, które odbywają się na dwóch różnych platformach:

• • Platforma A: 9:30 i 14:30
  • Platforma B: 11:30 i 16:30

I to właśnie wtedy nosacze schodzą się w dużych grupach. Miejsce jest dość turystyczne, ale… wszystko zależy od momentu. My byłyśmy w marcu i miałyśmy ogromne szczęście – na pierwszym karmieniu było dosłownie kilka osób, a na drugim byłyśmy zupełnie same!

Wniosek: warto jechać poza sezonem i dobrze sprawdzić harmonogram karmień, żeby trafić na mniej zatłoczone godziny.

Rzeka Kinabatangan – nosacze w dzikiej naturze

To jedno z najlepszych miejsc na Borneo, jeśli chcesz zobaczyć zwierzęta w ich naturalnym środowisku.

Najczęściej wybiera się tutaj pakiet z noclegiem (minimum 2 noce) w lodge przy samej rzece.

I to jest świetna opcja, bo cały plan kręci się wokół safari na wodzie.

Standardowo masz kilka rejsów dziennie:

• 6:00 rano (przed śniadaniem)
• 16:00 (kończący się pięknym zachodem słońca)
• 20:00 nocny rejs (pozwala obserwować zwierzęta nocne)

Ja miałam łącznie 6 takich rejsów i podczas każdego widziałyśmy różne zwierzęta i podczas każdego widziałyśmy naprawdę wyjątkowe zwierzęta – od latających nad głową dzioborożców z kolorowymi dziobami, przez stada małp, po krokodyle czające się przy brzegu. Każdy rejs był inny i nigdy nie wiedziałyśmy, co zobaczymy następnego dnia.

Nosaczy jest tu naprawdę dużo. Siedzą w koronach drzew, często całymi grupami wzdłuż rzeki. I to właśnie tutaj masz szansę zobaczyć je w najbardziej naturalnej formie.

Bako National Park – trekking i dzikie spotkania

To zupełnie inne doświadczenie niż Kinabatangan. Tutaj zwiedza się park pieszo, wybierając różne trasy trekkingowe.

W trakcie spacerów można natrafić na wiele gatunków zwierząt – w tym również nosacze.

Nie ma gwarancji spotkania, ale to część uroku tego miejsca: Każdy dzień wygląda inaczej. Nigdy nie wiesz, co napotkasz, a każde spotkanie jest wyjątkowe.

Brunei – opcja dodatkowa

Jeśli jesteś w Brunei, możesz połączyć zwiedzanie wodnej wioski z rejsem łodzią. Warto przedłużyć taki rejs i wypłynąć dalej od miasta – wtedy pojawia się szansa na zobaczenie nosaczy w naturalnym środowisku.

Orangutany – jedno z ostatnich miejsc na świecie, gdzie żyją dziko

Spotkanie z orangutanem to zupełnie inne doświadczenie. Bo kiedy patrzysz na orangutana, masz wrażenie, że patrzysz na kogoś, nie na coś. W końcu dzielimy z nimi aż ok. 97% DNA – to nie jest tylko ciekawostka

naukowa, to poczucie bliskości i zrozumienia, które czuć w momencie obserwacji.

Gdzie na świecie żyją dzikie orangutany?

Na świecie zostały tylko dwa miejsca, gdzie możesz je zobaczyć w naturalnym środowisku:

• Borneo – największa populacja i szansa na zobaczenie ich w dzikiej dżungli
• Sumatra – mniejsza, ale nadal dzika populacja, trudniejsza logistycznie

To pokazuje, jak wyjątkowe i ograniczone jest ich naturalne występowanie.

Gdzie zobaczyć orangutany na Borneo?

Orangutany występują głównie w gęstej dżungli wzdłuż rzek i w parkach ochrony przyrody.

Najłatwiej zobaczyć je w miejscach, które łączą ochronę i obserwację – nie są to „atrakcje turystyczne”, ale miejsca, gdzie masz realną szansę spotkać je w ich środowisku.

Najbardziej znane miejsca, gdzie możesz je zobaczyć – i gdzie sama je widziałam – to:

• Sepilok Orangutan Rehabilitation Centre – pierwsze spotkanie, karmienia i rehabilitacja
• Kinabatangan River – dzikie obserwacje podczas rejsów po rzece
• BOS – Borneo Orangutan Survival Foundation – doświadczenie bardzo edukacyjne i świadome, pokazujące ochronę i rehabilitację

Sepilok – pierwszy kontakt z orangutanami

Sepilok Orangutan Rehabilitation Centre to centrum rehabilitacji, gdzie trafiają orangutany potrzebujące pomocy. To często pierwszy moment, kiedy widzisz orangutana z bliska. Centrum rehabilitacji daje szansę zobaczyć je w trakcie karmienia, kiedy wychodzą z dżungli. Nie są zamknięte – przychodzą, bo chcą.

To ważne. To nie jest dzika dżungla w 100%, ale to świetne wprowadzenie. Widząc je z tak bliska, zaczynasz rozumieć, jak bardzo są… ludzkie.

Godziny otwarcia platform karmienia i zewnętrznego przedszkola:

• 09:00–12:00 (w piątki 09:00–11:00)
• 14:00–16:00

Karmienia:

• Główna platforma: 10:00 i 15:00
• Zewnętrzne przedszkole: 09:30 i 14:30

Największa atrakcja to moment, kiedy zwierzęta wychodzą na platformy – możesz je obserwować z bliska i zrozumieć ich zachowanie.

Kinabatangan – orangutany w dzikiej naturze

Tutaj nie ma karmienia ani gwarancji.

Jest rzeka, łódź i wypatrywanie ruchu w koronach drzew. Obserwacja dzikiego orangutana w tym środowisku daje ogromną satysfakcję i poczucie autentycznego kontaktu z naturą. I właśnie dlatego to doświadczenie zostaje w głowie najmocniej.

BOS Borneo Orangutan Survival Foundation – bliżej ochrony niż turystyki

Borneo Orangutan Survival Foundation to miejsce, które pozwala zobaczyć, jak wygląda prawdziwa ochrona orangutanów. Nie jest to typowa atrakcja turystyczna – tu liczy się edukacja i rehabilitacja. Daje głębsze zrozumienie ile pracy i poświęcenia wymaga ochrona gatunku.

Na powierzchni 1800 ha fundacja opiekuje się orangutanami i innymi gatunkami – obecnie jest tu 474 gatunki zwierząt, a każdy projekt ma na celu ochronę dzikiej przyrody Borneo.

Orangutany trafiają do BOS z różnych miejsc – ogrodów zoologicznych, cyrków czy jako uratowane zwierzęta domowe.

Większość, bo aż 99%, pochodzi z nielegalnej hodowli lub była trzymana jako zwierzę domowe w Indonezji.

Nie wszystkie trafiają z powrotem do dzikiej przyrody – z różnych powodów, w tym PTSD i innych symptomów, tylko 33% orangutanów wraca na wolność.

Do tej pory BOS uratowało 112 orangutanów. Fundacja prowadzi jedynie licencjonowaną rehabilitację, dlatego młode samice mają chipy z antykoncepcją – nie mają warunków do pełnej integracji w naturze.

Nasza wizyta – wyjątkowe doświadczenie

Kiedy byłyśmy w BOS, nie było oficjalnie zaplanowanych wizyt turystycznych, ale fundacja specjalnie dla nas przygotowała wyjątkowy program.

Zostaliśmy odebrani z lotniska i najpierw czekał na nas lunch. Następnie opowiedziano nam o misji BOS, ochronie orangutanów i znaczeniu ich rehabilitacji. To było pierwsze wprowadzenie w świat fundacji, pozwalające zrozumieć, jak wiele wysiłku wymaga ochrona tych zwierząt.

Podjechałyśmy do centrum, gdzie obserwowałyśmy karmienie orangutanów. Tutaj doświadczenie było zupełnie inne niż w Sepilok, gdzie platformy były zatłoczone turystami. Na BOS byliśmy zupełnie sami, co pozwoliło poczuć wyjątkową bliskość z naturą.

Pan podpłynął łódką i położył jedzenie na dwóch platformach. Orangutany znajdują się na wyspach, ponieważ nie potrafią pływać, więc to jedyny sposób, aby mogły bezpiecznie przyjść na karmienie i pozostać na swoim terytorium. Obserwowanie ich w spokoju, w naturalnym otoczeniu, było naprawdę niesamowite – każdy ruch i gest wydawał się mieć znaczenie.

Tuż obok mieliśmy także okazję zobaczyć niedźwiedzie malajskie (ang. sun bears) podczas karmienia, co było kolejnym wyjątkowym doświadczeniem. Całość wizyty była edukacyjna i emocjonująca – pozwalała naprawdę poczuć, ile cierpliwości, wiedzy i zaangażowania wymaga ochrona dzikich zwierząt.

Doświadczenie było nie tylko edukacyjne, ale też emocjonujące – daje prawdziwy wgląd w to, jak trudna i wymagająca jest ochrona dzikich zwierząt, i jak wiele cierpliwości, wiedzy i zaangażowania to wymaga.

Gdzie najlepiej zobaczyć dzikie zwierzęta na Borneo?

Jeśli miałbym wskazać jedno miejsce – okolice Kinabatangan.

Bo oprócz orangutanów i nosaczy masz tam:

• słonie pigmejskie
• krokodyle
• dziesiątki gatunków ptaków

Każdy rejs wygląda inaczej. Nigdy nie wiesz, co zobaczysz. I to jest największa wartość.

Podsumowanie

Borneo zostaje w głowie na długo. To nie tylko zwierzęta, ale poczucie, że jesteś w miejscu, które żyje własnym rytmem. Cisza na rzece, nagłe poruszenie w koronach drzew, spojrzenia nosaczy czy orangutanów – to momenty, które trudno opisać słowami.

Nie chodzi tu o typowe wakacje. Tu chodzi o spotkanie z naturą, która nie dostosowuje się do turysty, lecz żyje po swojemu. Jeśli chcesz poczuć prawdziwą dzikość, bliskość z endemicznie występującymi gatunkami i emocje, które zostają w Tobie na zawsze – Borneo jest tym miejscem.

Jeśli chcesz zobaczyć więcej zdjęć i moich przygód z Borneo, zapraszam na mój Instagram, gdzie dzielę się kulisami wyjazdu i spotkaniami z tymi niesamowitymi zwierzętami.